Atlas Polonii i Polaków za granicą - Powroty.gov.pl

Udostępniony pod adresem https://dashboard-polonia.stat.gov.pl/Polonia Atlas jest interaktywnym narzędziem, które wizualizuje dane dotyczące obecności Polaków i organizacji polonijnych na całym globie. Dzięki niemu można dowiedzieć się, jak liczna jest polska społeczność w poszczególnych krajach. Atlas zawiera także informacje o polskich miejscach pamięci oraz organizacjach działających na rzecz środowisk polonijnych.

Dane zawarte w portalu można przeglądać w formie mapy (globusa) lub na tablicach. Można je również wyeksportować i pobrać jako dokument Excel.

Skąd pochodzą dane?

Informacje zgromadzone w portalu zostały opracowane na podstawie danych przekazywanych do Ministerstwa Spraw Zagranicznych przez polskie placówki dyplomatyczno-konsularne. Mają one charakter deklaratywny, dlatego zestawienie poszczególnych kategorii może nie być w pełni porównywalne.

Dashboard prezentuje informacje obejmujące następujące kategorie:

• Diaspora polska – to wszyscy Polacy, osoby polskiego pochodzenia oraz potomkowie obywateli Rzeczypospolitej Polskiej różnych narodowości, mieszkający poza granicami kraju;
• Polonia – to osoby polskiego pochodzenia, urodzone poza Polską, których przodkowie opuścili kraj. Ich stopień identyfikacji z polskością jest zróżnicowany, podobnie jak znajomość j. polskiego – od biegłej aż po całkowicie utraconą. Polonia jest w większości zasymilowana i zwykle posiada obywatelstwo kraju osiedlenia, czasem zachowując też polskie obywatelstwo;
• osoby polskiego pochodzenia – to osoby, które deklarują polskie korzenie i związek z polskością, np. poprzez znajomość języka, tradycji i zwyczajów. Pojęcie to funkcjonuje m.in. w kontekście prawa do repatriacji, ubiegania się o Kartę Polaka, obywatelstwo RP lub zezwolenie na pobyt;
• Polacy za granicą – to osoby posiadające polskie obywatelstwo, które osiedliły się na stałe poza granicami kraju. Do tej grupy zaliczają się także Polacy mieszkający na terenach, które przed II wojną światową należały do Polski, a którzy w wyniku zmian granic stali się mniejszością narodową;
• migracja zarobkowa po 2004 r. – to obywatele RP, którzy po przystąpieniu Polski do UE wyjechali do krajów członkowskich, głównie w celach zarobkowych, korzystając ze swobody przepływu osób. Zazwyczaj utrzymują silne więzi z Polską, posługują się j. polskim i często odwiedzają kraj, rzadziej natomiast nabywając obywatelstwo państwa osiedlenia.

Atlas nie zawiera szczegółowych informacji na temat Polonii na terenie Białorusi i Federacji Rosyjskiej.

Polonia i Polacy na świecie

Liczebność polskiej społeczności poza granicami naszego kraju szacuje się na ponad 22 miliony osób. Największe ich skupisko znajduje się w Stanach Zjednoczonych (10 milionów), Brazylii (3 miliony) i Niemczech (2,2 miliona). Na przeciwnym biegunie znajdują się Dominika, Gujana i Surinam – szacuje się, że w państwach tych przebywają po 2 osoby, które można wliczać w grono polskiej diaspory.

Zestawienie dziesięciu państw, w których według szacunków mieszka najliczebniejsza polska diaspora przedstawia poniższa tabela:

Należy pamiętać, że liczba Polaków na Ukrainie po 2022 roku jest trudna do oszacowania.

Organizacje polonijne

W zakładce „miejsca i instytucje” można wyszukać szereg podmiotów i organizacji polonijnych, skatalogowanych w następujących kategoriach:

• studia, lektoraty,
• ośrodki oświatowe,
• kultura,
• organizacje,
• polskie parafie i miejsca nabożeństw,
• media,
• izby handlowe i gospodarcze.

W wykazie znajdują się także nekropolie i miejsca pamięci poza granicami kraju.

Zgodnie z podsumowaniem GUS, wspomniana podstrona zawiera 3292 pozycji w 1770 miejscowościach w 97 krajach świata.

Dodatkowe informacje

Zakładka „dodatkowe informacje” zawiera z kolei odnośniki do serwisów poruszających kwestię Polonii i Polaków za granicą:

• serwisu MSZ „Polonia i Polacy za granicą”,
• podcastu „Polacy Światu”,
• bazy organizacji oraz instytucji polskich i polonijnych za granicą,
• bazy szkół ORPEG,
• informacji sygnalnej GUS dot. rozmieszczenia organizacji polskich i polonijnych za granicą.

Zachęcamy do czerpania informacji na temat Polonii i Polaków za granicą z przytoczonych źródeł oraz samego Atlasu.

Opracowanie: Adam Utko

Źródło:

GUS.

MSZ.