Powrót

Zatrudnianie cudzoziemców – legalny pobyt a obowiązki pracodawcy

Artykuł zgodny ze stanem prawnym na dzień: 2021-01-25

Pracodawca, który zamierza zatrudnić cudzoziemca, oprócz zapewnienia mu właściwego zezwolenia na pracę, powinien zadbać o sprawdzenie dokumentu potwierdzającego jego legalny pobyt. Jakie obowiązki ma pracodawca w związku z tym i jakie mogą być konsekwencje nielegalnego zatrudnienia obcokrajowca?

Obowiązki pracodawcy dotyczące zatrudnienia cudzoziemca określa ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na podstawie przepisów, zawartych w tym dokumencie, pracodawca ma obowiązek:

  • żądać od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Polski (w szczególności wizy lub karty pobytu);
  • przechowywać kopię tego dokumentu: w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę – w aktach osobowych pracownika, na zasadach i przez okres obowiązkowego przechowywania tych akt; w razie zawarcia z cudzoziemcem umowy cywilnoprawnej – przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca;
  • w terminie 7 dni zgłosić cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych, o ile obowiązek taki wynika z obowiązujących przepisów (tzn. z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).

 

Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować poważnymi konsekwencjami. O nich poniżej.

 

Konsekwencje

Konsekwencje wynikające z powierzenia pracy cudzoziemcowi, który nielegalnie przebywa w Polsce mogą dotyczyć zarówno osoby fizycznej (w niektórych okolicznościach stanowi to przestępstwo, zagrożone karą pozbawienia wolności nawet do 3 lat), jak też obejmować całą firmę (w razie skazania za przestępstwo sąd może orzec zakaz dostępu firmy do niektórych środków z Unii Europejskiej lub nakazać jej zapłatę na rzecz Skarbu Państwa równowartości takich środków otrzymanych w ciągu ostatniego roku). Kontrolę w tym zakresie przeprowadzają pracownicy Straży Granicznej lub Państwowej Inspekcji Pracy.

Kary wynikające z powierzania pracy cudzoziemcom przebywającym bez ważnego dokumentu pobytowego są różne i zależą od stopnia zakwalifikowania wykroczenia lub przestępstwa.

Wykroczeniu i grzywnie podlega powierzanie pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Polski. Jest to wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1.000 do 30.000 zł, zaś w przypadku gdy jest ono uporczywe, a powierzona praca nie ma związku z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą – grzywną do 10 000 zł.

 

Przestępstwa

Uporczywe powierzanie – w związku prowadzoną działalnością gospodarczą – wykonywania pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP jest przestępstwem, za które grozi grzywna albo kara ograniczenia wolności.

Tą samą karą zagrożone są również przestępstwa polegające na:

  • powierzaniu, w tym samym czasie, wykonywania pracy wielu cudzoziemcom przebywającym bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP;
  • powierzaniu wykonywania pracy małoletniemu cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP.

 

Jeszcze surowszą karę – pozbawienie wolności do lat 3 – przewidziano za przestępstwa w postaci:

  • powierzania wykonywania pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP w warunkach szczególnego wykorzystania;
  • powierzania wykonywania pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP, będącemu pokrzywdzonym przestępstwem handlu ludźmi.

 

Sankcje przeciwko firmie

W przypadku skazania za którekolwiek z wyżej wymienionych przestępstw, sąd ma prawo:

  • orzec zakaz dostępu podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi do środków publicznych, pochodzących z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rybackiego, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz środków na realizację wspólnej polityki rolnej – na okres od roku do 5 lat;
  • zasądzić na rzecz Skarbu Państwa kwotę stanowiącą równowartość powyższych środków publicznych, otrzymanych w okresie 12 miesięcy poprzedzających wydanie wyroku skazującego.

 

Ponadto firma podlega wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego – przez 3 lata od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego za przestępstwo.

 

Nie podlega karze…

Za wykroczenia i przestępstwa związane z powierzeniem wykonywania pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Polski, nie podlega karze ten, kto powierzając wykonywanie pracy cudzoziemcowi, spełnił łącznie następujące warunki:

 

1. wypełnił obowiązki polegające na:

  • żądaniu od cudzoziemca przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP;
  • przechowywaniu kopii tego dokumentu przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca (chyba że wiedział, że przedstawiony dokument został sfałszowany);

2.  zgłosił cudzoziemca do ubezpieczeń społecznych, jeśli obowiązek taki wynika z obowiązujących przepisów.

 

 

Wojciech Napora (Zielona Linia 19524, Centrum Informacyjne Służb Zatrudnienia)

Źródło:

Państwowa Inspekcja Pracy.

Ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.


Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu www.zielonalinia.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.

Zobacz podobne artykuły:

  • Praca sezonowa cudzoziemców – wniosek wielosezonowy
    Praca sezonowa to praca wykonywana przez okres nie dłuższy niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym, w rolnictwie, ogrodnictwie, turystyce, w ramach działalności uznanych za sezonowe, w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca. Dla obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy przewidziano pewne ułatwienia, w tym możliwość złożenia tzw. wniosku wielosezonowego.

  • Cudzoziemcy zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę (cz. 1)
    Co do zasady, cudzoziemcy z państw spoza UE, EOG i Szwajcarii, którzy chcą legalnie pracować w Polsce, muszą mieć zezwolenie na pracę. Od tej zasady są jednak liczne wyjątki, wymienione w ustawie i rozporządzeniu. Których cudzoziemców obejmuje zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę?

  • Skutki nielegalnego zatrudnienia cudzoziemca
    Interpretacja przepisów dotyczących zatrudniania cudzoziemców w Polsce często przysparza pracodawcom wielu trudności. Jednak nieprzestrzeganie tych przepisów może wiązać się z konsekwencjami zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika. Podpowiadamy, jakie konsekwencje grożą za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca oraz za nielegalne wykonywanie pracy.

  • Rodzaje zezwoleń na pracę [Zatrudnianie cudzoziemców]
    Istnieje kilka rodzajów zezwoleń na pracę w Polsce. Każde z nich charakteryzują inne okoliczności zatrudnienia cudzoziemca spoza krajów UE/EOG.

  • Zasady udzielania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE [Zatrudnianie cudzoziemców]
    Zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego może zostać udzielone cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie i nieprzerwanie co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie tego zezwolenia. Jakie okresy uznaje się za nieprzerwany pobyt?

  • Pobyt cudzoziemca – procedury administracyjne
    Pobyt cudzoziemca w Polsce, zwłaszcza jeśli dotyczy wydłużenia pierwotnego okresu, wiąże się z załatwianiem formalności. Wnioski, dokumenty czy terminy urzędowe mogą sprawić kłopot. Wyjaśniamy kwestię wezwania z urzędu dotyczącą cudzoziemców, legalizujących pobyt w Polsce.

  • Konto firmowe na praca.gov.pl
    Konto organizacji (konto firmowe, konto firmy) to jedna z funkcji (kontekst) dostępnych na module praca.gov.pl. Jest ona ułatwieniem, umożliwiającym wgląd w wysłane wnioski reprezentantom danej organizacji (firmy).

  • Zezwolenie na pracę typu B
    Zezwolenie na pracę typu B dotyczy cudzoziemca wykonującego pracę polegającą na pełnieniu funkcji w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców. Jest ono wydawane na standardowy okres do 3 lat. Gdzie załatwić sprawę i jak ubiegać się o to zezwolenie? Wyjaśniamy.

  • Potrzebujesz dostępu do starszych informacji? Skorzystaj z naszego Archiwum wiadomości.