13 lipca 2026 r. do Sejmu skierowany został projekt ustawy o ratyfikacji umowy o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Japonią. Ma on rozwiązać kilka praktycznych problemów osób, które pracowały lub planują pracować w Japonii. Najważniejsze z nich przedstawiamy poniżej.

•  Trwają prace nad ratyfikacją umowy o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Japonią.
• Przewidziane rozwiązania umowy wprowadzą pozytywne zmiany dla osób nią objętych.
• Najważniejsze zmiany dotyczą możliwości łączenia okresów ubezpieczenia, wypłaty świadczeń za granicę oraz zasad opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.
• Termin wejścia umowy w życie zależy m.in. od przebiegu prac parlamentarnych w obu krajach.

Według informacji japońskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, w 2021 r. Polskę zamieszkiwało 2012 Japończyków posiadających status rezydenta, natomiast Polaków przebywających w Japonii na podobnej zasadzie było 1390.

Choć te liczby są niepozorne, w praktyce umowa będzie miała znaczenie nie tylko dla osób mieszkających obecnie w Japonii, ale również dla tych, którzy wrócili już do Polski po kilku lub kilkunastu latach pracy.

Co się zmieni?

Najważniejsze zmiany dotyczą pięciu obszarów:

Łączenie okresów ubezpieczenia

Obecnie nie istnieje możliwość łączenia okresów ubezpieczenia przebytych między Polską a Japonią. Oznacza to, że instytucja odpowiedzialna za ustalenie prawa do świadczenia (np. emerytury) bierze pod uwagę jedynie okresy ubezpieczenia na terenie swojego kraju.

Przykładowo, osoba wracająca do Polski po latach pracy w Japonii obecnie nie może liczyć na ich zaliczenie w celu przyznania polskiej emerytury.

Polsko-japońska umowa to zmieni. Osoba, która osobno nie spełniałaby minimalnych warunków w żadnym z państw, będzie mogła uzyskać prawo do świadczenia.

Przykładowo, jeśli pracowała ona 8 lat w Japonii i 20 lat w Polsce, to będzie mogła liczyć na zaliczenie obu okresów na zasadzie sumowania do ustalenia prawa do emerytury lub renty.

Warto pamiętać, że sumowanie okresów służy przede wszystkim ustaleniu prawa do świadczenia. Każde państwo nadal będzie wypłacało świadczenie za okresy ubezpieczenia przebyte zgodnie z własnym ustawodawstwem.

Kwestie te w projekcie umowy ujęte są w art. 13 oraz 14-20.

Polska emerytura będzie mogła być wypłacona do Japonii

Po wejściu w życie umowy (art. 5), osoba mieszkająca w Japonii będzie mogła otrzymywać polską emeryturę lub rentę bez konieczności posiadania rachunku bankowego w Polsce. Obecnie jest z tym problem.

Brak podwójnego oskładkowania przy czasowej delegacji

Umowa reguluje również zasady odprowadzania składek podczas czasowego delegowania pracownika do drugiego państwa (art. 6–12). To ważne szczególnie dla:

• osób wysyłanych przez polskich pracodawców do Japonii,
• prowadzących działalność gospodarczą,
• przedsiębiorców.

Przez określony czas nadal będą one podlegały polskim ubezpieczeniom społecznym. Składki za delegowanie takiej osoby dalej będą odprowadzane w Polsce, bez obowiązku ich opłacania także w Japonii.

Zasada jednego ustawodawstwa

Wspomniane powyżej artykuły ustanawiają między Polską a Japonią zasadę jednego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczeń społecznych. Zasadniczo oznacza ona, że osoba pracująca podlega ubezpieczeniom tylko jednego państwa. Dzięki tej zasadzie nie będzie powstawał obowiązek równoczesnego opłacania składek w Polsce i Japonii.

Równe traktowanie

Osoby objęte umową będą korzystać z takich samych zasad jak obywatele danego państwa (art. 4). Właściwy urząd nie będzie więc mógł odmówić świadczenia wyłącznie z powodu obywatelstwa.

Umowa nie dotyczy tylko obywateli Polski i Japonii

Prawo do korzystania z umowy zależy od podlegania systemowi ubezpieczeń społecznych jednego z państw (art. 3), a nie od obywatelstwa.

Przykładowo, nawet jeśli nie jesteś obywatelem Polski lub Japonii, ale w związku z pracą u polskiego pracodawcy zostaniesz oddelegowany do Japonii, to i tak jesteś objęty postanowieniami umowy.

FAQ

1.      Jakie świadczenia obejmie umowa?

Po stronie polskiej przede wszystkim:

• emerytury,
• renty,
• renty rodzinne,
• świadczenia z tytułu wypadków przy pracy,
• jednorazowe odszkodowania,
• zasiłki pogrzebowe.

W przypadku Japonii:

• emeryturę lub rentę narodową (z wyjątkiem Narodowego Funduszu Emerytalno-Rentowego),
• pracownicze ubezpieczenie emerytalno-rentowe (z wyjątkiem Pracowniczego Funduszu Emerytalno-Rentowego).

Trzeba pamiętać, że w przypadku japońskich świadczeń art. 2 ust. 1 umowa wyznacza pewne ograniczenia, dlatego planując ubieganie się o nie – warto sprawdzić zapisy wspomnianego artykułu.

2.      Czego nie dotyczy umowa?

Polsko-japońska umowa o zabezpieczeniu społecznym nie obejmuje m.in. kwestii:

• systemu świadczeń zdrowotnych (publicznej opieki zdrowotnej),
• innych niż wymienione świadczeń finansowanych z budżetu Japonii,
• części świadczeń związanych z wypadkami przy pracy po stronie japońskiej.

3.      Czy umowa weszła już w życie?

Nie. Na 17 lipca 2026 r. jest to jedynie projekt, który oczekuje na zakończenie prac parlamentarnych i ratyfikację. O wejściu jej w życie będziemy informować.

4.      Gdzie znajdę projekt umowy?

Projekt umowy, wraz z uzasadnieniem, jest dostępny jako załącznik do pobrania ze strony Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Warto zapoznać się również z uzasadnieniem projektu, który szczegółowo wyjaśnia cele umowy oraz sposób stosowania jej przepisów.