Powrót do Polski a wypowiedzenie niemieckiego ubezpieczenia zdrowotnego. O czym trzeba pamiętać, żeby nie wpaść w długi?
W niemieckim systemie ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe dla wszystkich osób mających miejsce zamieszkania w tym kraju. Funkcjonują dwa główne modele: ustawowe ubezpieczenie zdrowotne (GKV) oraz prywatne ubezpieczenie zdrowotne (PKV), które dostępne jest m.in. dla osób o wyższych dochodach. Obowiązek ubezpieczenia wynika z przepisów niemieckiego Kodeksu Socjalnego, czyli Sozialgesetzbuch V.
Na wstępie warto zapamiętać, że w Niemczech ubezpieczenie zdrowotne nie kończy się automatycznie. To jedna z najczęstszych i najbardziej kosztownych pomyłek. Samo zakończenie pracy i wyjazd z Niemiec nie powodują automatycznego wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli nie złożymy formalnego wypowiedzenia i nie udokumentujemy stałego wyjazdu, kasa chorych może nadal naliczać składki.
W praktyce oznacza to, że po kilku miesiącach od powrotu do Polski możemy otrzymać wezwanie do zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami. Dla wielu osób to niemiłe zaskoczenie, szczególnie gdy są przekonane, że „skoro już nie pracują w Niemczech, to sprawa jest zamknięta”.
Jak skutecznie wypowiedzieć ubezpieczenie przed wyjazdem?
Kluczowym elementem jest udowodnienie, że wyjazd ma charakter stały. Niemieckie kasy chorych wymagają przedstawienia dokumentów potwierdzających zmianę miejsca zamieszkania. Najczęściej jest to zaświadczenie o wymeldowaniu z niemieckiego urzędu meldunkowego (Abmeldung). Mogą to również być dokumenty potwierdzające zameldowanie w nowym kraju, umowa o pracę w Polsce, dokument potwierdzający prowadzenie działalności gospodarczej za granicą lub potwierdzenie otrzymywania świadczeń socjalnych w nowym państwie zamieszkania. Najlepiej jest skontaktować się z kasą chorych, aby ustalić listę wymaganych dokumentów w konkretnej sprawie oraz formę złożenia wypowiedzenia, gdyż niektóre z ubezpieczalni wymagają, aby było one złożone na przeznaczonym do tego druku, który jest dostępny np. tutaj.
Okres wypowiedzenia i moment zakończenia ubezpieczenia
Zgodnie z obowiązującymi zasadami, wypowiedzenie ubezpieczenia zdrowotnego w Niemczech wiąże się z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, który wynosi zazwyczaj dwa miesiące, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego. Oznacza to, że moment zakończenia ubezpieczenia, zależy od daty złożenia wypowiedzenia, który warto uwzględnić w planie przeprowadzki.
Po rozpatrzeniu wniosku kasa chorych przesyła potwierdzenie zakończenia członkostwa wraz z datą jego wygaśnięcia. Dokument ten stanowi istotne potwierdzenie dla celów administracyjnych i powinniśmy go zachować.
Co jeśli planujemy wyjazd za granicę, ale nie wiemy, czy na stałe?
Niemieckie kasy chorych dopuszczają w niektórych sytuacjach możliwość zachowania ciągłości ubezpieczenia podczas przeprowadzki do innego kraju UE. Warto w takiej sytuacji skontaktować się bezpośrednio ze swoją kasą chorych i zapytać o indywidualne rozwiązanie. Jeżeli jednak wyjazd ma charakter definitywny i zdecydujemy się na pełne zakończenie członkostwa, musimy liczyć się z tym, że po ewentualnym powrocie do Niemiec nie będziemy mogli skorzystać z „automatycznej kontynuacji” ubezpieczenia. W niektórych przypadkach możliwe będzie zawarcie dobrowolnego ubezpieczenia, np. w AOK, ale będzie to zależne od spełnienia określonych warunków.
Co dalej z ubezpieczeniem?
Po zakończeniu ubezpieczenia w Niemczech należy niezwłocznie uregulować swoją sytuację w Polsce. W zależności od sytuacji życiowej, oznacza to m.in. podjęcie pracy i zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez pracodawcę, rejestrację w urzędzie pracy lub samodzielne opłacanie składki zdrowotnej.
Największym ryzykiem przy powrocie jest pozostawienie otwartej sprawy w Niemczech i brak formalnego zakończenia ubezpieczenia. To właśnie ten błąd najczęściej prowadzi do zaległości finansowych.
Podsumowanie
Powrót do Polski po latach pracy w Niemczech to coś więcej niż zmiana adresu. To również zamknięcie zobowiązań wobec niemieckiego systemu socjalnego. Jeżeli planujemy przeprowadzkę, warto zadbać o formalne wymeldowanie, złożenie wypowiedzenia i dopilnowanie potwierdzenia zakończenia członkostwa. To drobny wysiłek administracyjny, który może uchronić nas przed poważnymi kosztami w przyszłości.
Źródło:
- https://www.eu-gleichbehandlungsstelle.de/eugs-pl/obywatele-ue/%C5%BCycie-i-praca-w-niemczech/ubezpieczenie-zdrowotne-w-niemczech#tar-3
- https://www.tk.de/resource/blob/2122082/d17d2fd1a4f46d5ed9b3eca481e132e2/termination-of-membership–neu–data.pdf
- https://www.aok.de/pk/magazin/cms/fileadmin/pk/nordost/pdf/anschlussversicherung-aok-nordost-englisch.pdf
- https://www.service-bw.de/zufi/leistungen/415
- https://verwaltung.bund.de/leistungsverzeichnis/de/leistung/99134043012000/herausgeber/LeiKa-103520146/region/000000000000
- https://www.aok.de/pk/versichertenservice/kuendigen/
Uwaga! Wszystkie treści i materiały zamieszczane na portalu powroty.gov.pl, opracowywane przez grupę redakcyjną, mają charakter informacyjny. Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były rzetelne i wiarygodne. Nie stanowią one wiążącej interpretacji przepisów prawnych.
