W codziennych rozmowach często używamy pojęć państwo i kraj lub naród i społeczeństwo zamiennie. Nic w tym dziwnego, ponieważ są one zbliżone znaczeniowo. Występują jednak między tymi pojęciami pewne różnice. Warto się im przyjrzeć.

Gdy rozmawiamy lub słuchamy informacji z mediów, rzadko zastanawiamy się nad różnicami w znaczeniach słów państwo i kraj czy naród i społeczeństwo. Często używamy tych pojęć zamiennie. Czym zatem różnią się państwo od kraju i naród od społeczeństwa? Odpowiadamy.

Państwo a kraj

Zacznijmy od definicji państwa. Zgodnie z Wielkim słownikiem języka polskiego, państwo to

zorganizowana politycznie duża grupa ludzi, przeważnie tej samej narodowości, z niezależną formą rządów, zajmująca terytorium o ściśle określonych granicach.

Mariusz Gulczyński w książce „Nauka o polityce” przedstawia taką definicję:

„Państwo jest przymusową organizacją, wyposażoną w atrybuty władzy zwierzchniej po to, by ochraniać przed zagrożeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi ład, zapewniający zasiedlającej jego terytorium społeczności, składającej się ze współzależnych grup o zróżnicowanych interesach, warunki egzystencji korzystne odpowiednio do siły ich ekonomicznej pozycji i politycznych wpływów.”

Jeżeli chodzi o kraj, w Wielkim słowniku języka polskiego czytamy, że jest to zamieszkane terytorium zorganizowane politycznie i gospodarczo w jedną całość, mające swój rząd.

Prof. ucz. dr hab. Katarzyna Kłosińska z Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśnia, że państwo i kraj to synonimy różniące się w pewien sposób zakresem użycia – o państwie mówimy na ogół wtedy, gdy „uruchamiamy” myślenie w kategoriach politycznych (granice państwa, władze państwa, prawo państwa itd.), o kraju zaś – gdy przywołujemy kategorie geograficzne (wyjechał z kraju, ciepłe kraje itd.) i gospodarcze (kraj rolniczy, biedny kraj itd.).

Z powyższego wynika, że różnicę najłatwiej sprowadzić do podziału na przestrzeń i władzę.

Państwo to formalna i prawna organizacja polityczna. Posiada własny aparat władzy, system prawny, suwerenność (niezależność) oraz uznane granice. Przykładami są instytucje, takie jak rząd, parlament czy sądownictwo.

Kraj to pojęcie oznaczające określony obszar geograficzny, krainę, ziemię zamieszkiwaną przez daną społeczność. Odnosi się do przestrzeni, kultury, krajobrazu i środowiska naturalnego.

Gdy mówimy o państwie ma ono wymiar abstrakcyjny i urzędowy. Często wymieniamy prawo państwowe, granice państwa czy władzę państwową.

Kraj natomiast ma wymiar fizyczny i emocjonalny. Mówimy o pięknym krajobrazie kraju, wyjeździe z kraju za chlebem lub ciepłych krajach.

Naród a społeczeństwo

Czym różni się społeczeństwo od narodu?

Zgodnie z Wielkim słownikiem języka polskiego, naród to duża grupa ludzi o wspólnym pochodzeniu, przeważnie mówiących tym samym językiem, związanych wspólną historią i kulturą oraz wspólnymi interesami politycznymi i gospodarczymi.

Naród jest też określany jako wspólnota ludzi utworzona w procesie dziejowym na podstawie języka, religii, terytorium, życia społecznego i gospodarczego, przejawiająca się w kulturze i świadomości swych członków. Naród wyróżnia się na tle innych zbiorowości wspólną świadomością narodową, czyli poczuciem przynależności do wspólnoty definiowanej aktualnie jako naród.

Społeczeństwo (Wielki słownik języka polskiego) to ogół ludzi mieszkających w jakimś kraju lub regionie, pozostających we wzajemnych stosunkach, wynikających z panujących tam warunków życia i gospodarowania.

Społeczeństwo jest podstawowym pojęciem socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowanym. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadającą wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa lub narodu.

Naród to z trwała wspólnota kulturowa i historyczna, której członkowie posiadają silną świadomość pochodzenia, własnego języka oraz wspólnych wartości. Społeczeństwo to z kolei ogół ludzi żyjących na danym terytorium i połączonych siecią zależności, struktur oraz praw.

Gdy mówimy o społeczeństwie, warto przywołać również definicję obywatela. Zgodnie z Wielkim słownikiem języka polskiego jest to (oficjalnie uznany) członek społeczeństwa danego państwa mający określone prawa i obowiązki zastrzeżone przez konstytucję.

Źródło:

• Wielki słownik języka polskiego.
• Słownik języka polskiego.
• Wikipedia.