Podstawową kwestią do uregulowania po powrocie z zagranicy jest znalezienie miejsca zamieszkania. Obowiązujące w Polsce przepisy przewidują możliwość ubiegania się o tzw. dodatek mieszkaniowy. Czym on jest? Kto i na jakich zasadach może go uzyskać?

O ile problemu z ustaleniem miejsca zamieszkania po powrocie nie mają właściciele nieruchomości, inaczej ma się sytuacja w przypadku osób, które muszą wynajmować dom czy mieszkanie.

W przypadku trudnej sytuacji materialnej warto rozważyć wystąpienie do urzędu gminy o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jest to forma pomocy wypłacana w celu dofinansowania wydatków ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.

Kto może skorzystać?

O przyznanie dodatku mieszkaniowego może wystąpić osoba, która spełni wszystkie wymienione warunki:

• posiada prawo do mieszkania lub domu jednorodzinnego, czyli:
  • jest jego właścicielem,
  • ma spółdzielcze własnościowe lub spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu,
  • wynajmuje albo podnajmuje je na umowę,
  • oczekuje na mieszkanie zamienne/socjalne – jeśli ma orzeczenie sądu, że przysługuje jej taki lokal;
• w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekroczy:
  • w gospodarstwie jednoosobowym – 40% przeciętnego wynagrodzenia (wyliczanego na podstawie danych GUS), czyli 3 272,69 zł (stan na 23.09.2025),
  • w gospodarstwie wieloosobowym (prowadzonym wspólnie z małżonkiem oraz innymi osobami stale zamieszkującymi) – 30% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 2 454,52 zł (stan na 23.09.2025).

Ważne! Rada gminy może podwyższyć średni miesięczny dochód przypadający na członka gospodarstwa domowego, który uprawnia do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Przed złożeniem wniosku warto dowiedzieć się w swoim urzędzie gminy lub miasta, jakie są w niej obowiązujące przeliczniki.

Warto także pamiętać, że w przypadku braku centralnego ogrzewania, ciepłej wody lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła – dodatkowo można uzyskać ryczałt na zakup opału.

Kryteria mieszkaniowe

Aby dodatek mieszkaniowy mógł być przyznany, odpowiednie kryteria musi spełnić też zajmowany dom lub mieszkanie. Nie mogą być one za duże w stosunku do liczby osób. Zgodnie z przepisami, powierzchnia użytkowa zajmowanego lokalu nie może przekraczać powierzchni normatywnej o więcej niż 30 albo 50%.

Źródło: Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%, Rada gminy może podwyższyć maksymalną dopuszczalną powierzchnię użytkową mieszkania lub domu albo maksymalny dopuszczalny stopień jej przekroczenia. Podobnie jak w przypadku kryterium dochodowego warto upewnić się, jakie regulacje funkcjonują w danej gminie lub danym mieście.

Jak obliczyć powierzchnię mieszkania?

Informację o powierzchni mieszkania można znaleźć np. w akcie notarialnym, w umowie najmu lub u zarządcy budynku.

Na łączny metraż składa się powierzchnia następujących pomieszczeń: pokojów, kuchni, spiżarni, przedpokoju, holu, korytarza, łazienki oraz innych pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych.

Nie należy wliczać powierzchni, które mają wysokość mniejszą niż 190 cm.

Gdzie i jak złożyć wniosek?

Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego należy złożyć w odpowiednim organie swojej gminy. Może być to urząd gminy, ewentualnie odpowiedni wydział w urzędzie dzielnicy w przypadku m.st. Warszawy, lub gminny ośrodek pomocy rodzinie.

Przy jego złożeniu wymagane są zazwyczaj następujące dokumenty:

• wypełniony wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Jeśli dotyczy to mieszkania, w którym zarządca budynku pobiera czynsz, musi on potwierdzić wniosek (nie jest to wymagane w przypadku domu jednorodzinnego);
• wypełniona deklaracja o dochodach z ostatnich 3 miesięcy  – dotyczy wszystkich osób, które mieszkają w mieszkaniu lub domu;
• dokumenty potwierdzające powierzchnię użytkową lub oświadczenie o niej. Oświadczenie powinno zawierać też informacje o łącznej powierzchni pokoi oraz o wyposażeniu technicznym lokalu;
• dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z zajmowaniem mieszkania lub domu w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku.

Szczegółowe informacje w zakresie ubiegania się o dodatek mieszkaniowy udostępniane są przez właściwe organy gminy. Przykładowy opis procedury znajduje się np. na stronie internetowej miasta stołecznego Warszawy.

Postępowanie w sprawie

Właściwy urząd ma 30 dni od złożenia wniosku na wydanie decyzji w sprawie. Zanim to zrobi, może przeprowadzić wywiad środowiskowy, w ramach którego sprawdzi podane dochody, stan majątkowy, liczbę osób zamieszkujących w gospodarstwie domowym czy powierzchnię lokalu.

W przypadku odmowy, obowiązuje prawo do wniesienia odwołania do samorządowego kolegium odwoławczego. Pismo w tej sprawie należy złożyć za pośrednictwem urzędu gminy lub ośrodka pomocy społecznej w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji.

Wypłata świadczenia

W przypadku pozytywnej decyzji, dodatek mieszkaniowy przysługuje na okres 6 miesięcy. Będzie on wypłacany do 10 dnia każdego miesiąca:

• w gotówce albo przelewem na konto – jeśli wniosek złożył właściciel domu,
• zarządcy budynku albo innej osobie, która pobiera od wnioskodawcy opłaty – jeśli dotyczy to mieszkania.

Jeśli został też przyznany ryczałt na zakup opału – on także będzie wypłacany do 10 dnia miesiąca.

W przypadku zalegania z opłatami za mieszkanie lub dom przez co najmniej 2 miesiące – gmina wstrzyma wypłatę dodatku.

Wysokość dodatku obliczy urzędnik gminy. Zależy ona od:

• dochodów i liczby osób w gospodarstwie domowym,
• wysokości wydatków na utrzymanie mieszkania (m.in. czynsz, opłaty za eksploatację, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór śmieci),
• stawek czynszu najmu w mieszkaniowym zasobie gminy.

Ze względu na te czynniki nie jest możliwe ogólnopolskie ujęcie średniej kwoty, na jaką mogą liczyć wnioskodawcy. Na portalu Gov.pl możemy przeczytać jednak, że w 2022 roku średnia wysokość takiego dodatku wynosiła 275,80 zł.

Opracowanie: Adam Utko

Źródło:

Ministerstwo Rozwoju i Technologii.

Gov.pl.