Назад

Formalnosci przed powrotem z Irlandii do Polski

Archiwum rozmów

Formalnosci przed powrotem z Irlandii do Polski

Ekspert: Krystian Boino – Radca prawny w Centrum Informacji Społecznej i Prawnej w Dublinie

Termin spotkania: 15 września 2010 roku

Wybierz interesujący Cię fragment rozmowy:

Praca
Gdzie szukać pomocy w przypadku problemów z pracodawcą

Firma
Przeniesienie firmy z Irlandii do Polski

Finanse i podatki
Jak zamknąć konto w banku, uzyskać zwrot nadpłaconego podatku i składki PRSI

Świadczenia społeczne
Do czego służy dokument U1 (dawniej E 301) i jak go uzyskać; irlandzki zasiłek macierzyński a pobyt w Polsce

Problemy rodzinne
Jak starać się o przyznanie alimentów od rodzica który pozostał w Irlandii; jak uzyskać zgodę sądową na wyjazd dziecka z Irlandii

Edukacja po powrocie do Polski
Uznawanie świadectw irlandzkich szkół w Polsce

Pomoc społeczna
Gdzie szukać pomocy w trudnej sytuacji życiowej w Irlandii

PRACA

Bartek: Czy Polak pracujący w Irlandii może gdzieś uzyskać bezpłatne porady prawne, np. jeśli ma problemy z pracodawcą (nie chce mu wydać P45)? A jeśli trzeba samemu załatwiać takie rzeczy, to co można zrobić w tej sprawie?

Krystian Boino: W Irlandii istnieje sieć placówek oferujących pomoc nie tyle stricte prawną, co socjalną – Citizens Information Centres. Z pewnością znajdują się w każdym mieście. Można tam uzyskać bezpłatnie podstawowe informacje – praca tych centrów jest opłacana z pieniędzy państwowych. Istnieje jednak oczywiście bariera językowa, choć znam lokalizacje, gdzie w tego typu centrum pracują Polacy. Najlepiej więc zabrać kogoś ze sobą, kto pomoże pokonać barierę językową. Dodatkowo można kontaktować się z Centrum Informacji przy Polskim Duszpasterstwie w Dublinie - www.centruminformacji.ie . Porady są w języku polskim i bezpłatne. Centrum Informacji działa pod patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.
W razie nie wydania P45, należy zwrócić się o pomoc do Revenue – tutejszy Urząd Skarbowy, który może nam pomóc wymusić wydanie P45. Dodatkowo, jeżeli istnieje podejrzenie, że składki PRSI nie były opłacane należy natychmiast zgłosić to do Social Welfare Inspector w lokalnym Social Welfare Office – ma on uprawnienia do ścigania i wyegzekwowania od pracodawcy zaległych składek. Składa się wtedy specjalną deklarację – Form IA49.

FIRMA

Meskalina: Witam planuję powrót do kraju ale stopniowo. Mam w Irlandii firmę budowlaną. Czy mogę ot tak – przyjechać do Polski i robić tu zlecenia? Mam takie opcje, ale nie wiem czy tak można i co z podatkami? I jeszcze pytanie co z emeryturą? Pracowałem tam na swoim, prawie 3 lata, czy wliczy mi się to jakoś?

Krystian Boino: Generalna zasad brzmi, że ma Pan obowiązek płacić podatki tam, gdzie rzeczywiście wykonywana jest działalność lub świadczona jest usługa. W sytuacji powrotu do Polski i świadczenia w Polsce usług budowlanych będzie Pan miał obowiązek zgłosić swoją działalność czy założyć spółkę – w zależności od wybranej formy prowadzenia działalności i w Polsce Pana przychody z takich usług będą opodatkowane. O szczegóły proszę pytać doradcę podatkowego lub biuro rachunkowe w Polsce.
Z racji wykonywanej działalności i odprowadzonych składek PRSI w Irlandii po osiągnięciu wieku emerytalnego otrzyma Pan tzw. emeryturę proporcjonalną – wyliczoną proporcjonalnie do okresu przepracowanego w Irlandii. Pana staż będzie także wzięty pod uwagę przy obliczaniu Pana emerytury w Polsce. Więcej na ten temat pod linkiem:
http://www.centruminformacji.ie/index.php?p=centrum&q=emerytury.

FINANSE I PODATKI

Barbara: Dzień dobry w październiku wracam do Polski i chciałabym się dowiedzieć jaka jest procedura odnośnie zamykania konta w AIB, starania się o zwrot podatku i PRSI.

MartynaZ: Dzień dobry Panu, w sprawie zwrotu nadpłaconego podatku – czy jest jakaś infolinia podatkowa lub bezpłatna informacja podatkowa ze strony Revenue, gdzie można zadzwonić, napisać albo przyjść ze swoimi papierkami i poprosić o sprawdzenie, czy dobrze się wypełniło formularze? I czy można o ten zwrot ubiegać się koniecznie przed wyjazdem, czy po powrocie do Polski traci się to prawo?

Krystian Boino: O procedurę zamykania konta w AIB proszę pytać i to w placówce, w której konto zostało otwarte. W sytuacji, gdy na koncie nie ma zaległości, nie powinno być problemu. Bank zamknie konto zgodnie z zadaniem, wyliczy należne opłaty do tej chwili i różnicę wypłaci gotówką lub czekiem. Wiem, że konto można zamknąć także korespondencyjnie odsyłając przeciętą posiadaną kartę bankomatową. Należy zawsze sprawdzić, czy konto zostało zamknięte, gdyż nie stanie się tak, jeżeli pozostawione tam środki nie wystarczą do pokrycia wszystkich opłat należnych do daty zamknięcia.
Celem ubiegania się o zwrot podatku za obecny rok podatkowy, należy po zakończeniu pracy wypełnić formularz P50 – dostępny pod tym linkiem:
http://www.revenue.ie/en/tax/it/forms/p50.pdf .

Do wniosku należy dołączyć kopię P45. Osoby transferujące zasiłek dla poszukujących pracy nie otrzymają zwrotu podatku, przez okres jaki będą pobierały to świadczenie. Formularz P50 pyta także o konto bankowe – można podać tylko takie w irlandzkim banku. Dla tego celu warto zostawić irlandzkie konto, póki rozliczenie nie wpłynie. W razie braku konta w Irlandii ewentualny zwrot podatku zostanie przesłany czekiem na nasz adres z Polski lub inny podany w formularzu P50.

Odnośnie pytania o zwrot podatku za poprzednie lata. Generalnie system podatkowy jest tak skonstruowany, aby nie pojawiały się sytuacje nadpłaty podatku. Można zawsze sprawdzić, czy nie nadpłaciliśmy podatku poprzez zwrócenie się z krótkim pismem do naszego lokalnego Revenue z prośbą o wydanie tzw. balancing statement. Przykładowa treść pisma o wydanie balancing statement:

PPs No: [wpisać numer PPS]

Dear Sirs, I would be obliged if you could please issue a balancing statement in respect of the following years: [wpisac dany rok].

Yours faithfully,
[wpisać imię i nazwisko]

Należy jednak pamiętać, że czasem zwrot podatku wynika z tego, iż nie korzystaliśmy z wszystkich ulg podatkowych, które nam przysługują. Tutaj nie liczyłbym na pomoc urzędników Revenue i raczej zwrócił się do doradcy podatkowego lub biura rachunkowego. Istnieją także firmy pomagające w tej kwestii, wtedy nasze rozliczenia możemy załatwić już po powrocie do Polski. Wydana na taka usługę niewielka kwota może sie opłacić. Zawsze też można liczyć na uprzejmość i dobrą radę urzędnika w lokalnym Revenue, oczywiście jeżeli język nie stanowi problemu.

Polacy powracający na stałe do Polski z Irlandii (lub po prostu opuszczający Irlandię) nie są uprawnieni do otrzymania zwrotu opłacanej tutaj składki PRSI z racji samego faktu/chęci opuszczenia Irlandii. Składka PRSI (Payee related social insuance) czyli składka ubezpieczenia społecznego nie jest nigdzie transferowana, nie jest zwracana osobom opuszczającym Irlandię. W oparciu o historię opłacanych składek PRSI ustalane są uprawnienia między innymi do świadczeń chorobowych, zasiłków dla poszukujących pracy, a w przyszłości także emerytury. Po osiągnięciu wieku emerytalnego w oparciu o opłacone składki PRSI państwo irlandzkie obliczy proporcjonalną emeryturę w oparciu o przepisy o koordynacji świadczeń (więcej informacji w części o świadczeniach emerytalnych). Przepisy przewidują jednak możliwość zwrotu części opłaconej składki PRSI w dwóch rodzajach przypadków:

a)Zwrot części składki PRSI – Health Contribution

Zwrot części składki PRSI – opłaconej Składki Zdrowotnej możliwy jest po zakończeniu każdego roku kalendarzowego. Zwrot ten wynika z metody naliczania Składki Zdrowotnej – płacą ją osoby zarabiające co najmniej 500 EUR tygodniowo. Składka ta naliczana jest tygodniowo (czy odpowiednio co dwa tygodnie, miesięcznie) i jeżeli występują wahania zarobków w okolicach 500 EUR ( w roku 2008) możliwe jest że w niektórych tygodniach – kiedy zarobiliśmy trochę ponad 500 EUR – składka została potrącona. Jednakże w rozliczeniu rocznym, nasze zarobki nie przekroczą 26 000 EUR (52 tygodnie x 500 EUR) i tym samym cała zapłacona składka zdrowotna będzie podlegała zwrotowi

Kwoty graniczne uprawniające do starania się o zwrot składki zdrowotnej dla poszczególnych lat:

Rok 2008
Jeśli tygodniowe wynagrodzenie pracownika waha się w okolicach 500 EUR, ale łączna wysokość zarobków w 2008 roku nie przekroczyła 26 000 EUR, pracownik może wystąpić o zwrot 2 proc. z tytułu nadpłaconych składek Health Contribution.

Rok 2007
Jeśli tygodniowe wynagrodzenie pracownika waha się w okolicach 480 EUR, ale łączna wysokość zarobków w 2007 roku nie przekroczyła 24 960 EUR, pracownik może wystąpić o zwrot 2 proc. z tytułu nadpłaconych składek Health Contribution.

Rok 2006
Jeśli tygodniowe wynagrodzenie pracownika waha się w okolicach 440 EUR, ale łączna wysokość zarobków w 2006 roku nie przekroczyła 22 880 EUR, pracownik może wystąpić o zwrot 2 proc. z tytułu nadpłaconych składek Health Contribution.

Wniosek o zwrot należy złożyć na piśmie pod następujący adres:
Department of Social&Family Affairs
PRSI Refunds
Oisin House Pearse St. Dublin 2
Tel. 01 6732586

Do wniosku należy dołączyć dokument P60 za rok kalendarzowy, za jaki dochodzimy zwrotu składki zdrowotnej. Przykładowa treść wniosku:

[wpisać imię i nazwisko]
[wpisać adres]

Re: PRSI Health Contribution Refund for year [wpisać rok]
PPS No: [wpisać nr PPS]

Dear Sirs, I refer to the above matter and please find enclosed form P60. I would be obliged if you could please confirm by return any possible Health Contribution refund for that year. I look forward to hearing from you in early course.

Yours faithfully,
[wpisać imię i nazwisko]

b)inne sytuacje zwrotu składki PRSI

Składka PRSI została opłacona w niewłaściwej klasie, składka PRSI został opłacona w zawyżonej wysokości. Będą to rzadko występujące sytuacje i w żaden sposób niezwiązane z opuszczeniem Irlandii / powrotem do Polski.

ŚWIADCZENIA SPOŁECZNE

Zbigniew: Chcę wrócić po kilku latach do Polski i słyszałem, że muszę mieć E301 jako świadectwo pracy? Czy to prawda? Gdzie to trzeba załatwić?

tomek6: Witam, będę wracać w przyszłym roku i na wszelki wypadek chcę zapytać, czy to prawda, że długo się czeka na formularz E301 i czy można coś z tym zrobić – gdzie dzwonić czy pisać w tej sprawie albo co zrobić, żeby uniknąć długiego czekania?

Krystian Boino: Formularz E301, to obecnie dokument oznaczony symbolem U1. Dokument ten nie jest świadectwem pracy, ani też nie zastępuje świadectwa pracy. Dokument ten będzie potrzebny i może zostać wykorzystany tylko w jednej sytuacji – opuszczenia Irlandii bez ustalenia ewentualnego uprawnienia do zasiłku dla poszukujących pracy ale z zamiarem ubiegania się o przyznanie takiego zasiłku w Polsce lub innym kraju Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej lub Szwajcarii. Zadane pytania sugerują, iż osoby te chcą uzyskać formalne potwierdzenie ich okresów składkowych – okresów pracy w Irlandii. Dokument ten jednak temu celowi nie służy, mimo iż rzeczywiście zawiera takie informacje. Dla potrzeb naszej przyszłej emerytury należy zachować koniecznie dokumenty P60 i P45 z ostatniego miejsca pracy. Dokumenty te zawierają informacje o odprowadzonych składkach w każdym roku podatkowym. Kiedyś będą one podstawowym dowodem, który mamy, na potwierdzenie naszej pracy w Irlandii. W oparciu o złożony wniosek o emeryturę i załączone kopie P60, organ, w którym złożyliśmy wniosek o emeryturę (np. polski ZUS) zwróci się do Social Welfare w Irlandii o weryfikację tych informacji. Reasumując, E301 ma ściśle określony cel wskazany powyżej i nie służy on do potwierdzania okresów pracy dla celów emerytalnych. Pod poniższym adresem internetowym można złożyć on-line wniosek o przesłanie historii naszego ubezpieczenia. Możemy tym sposobem sprawdzić, ilość naszych składek odprowadzonych w Irlandii od kiedy rozpoczęliśmy tutaj pracę. Informuję, gdyż taki mechanizm istnieje, niestety ja ponad rok temu złożyłem zapytanie celem skontrolowania tego mechanizmu i odpowiedzi nie otrzymałem do dnia dzisiejszego. https://www.welfare.ie/EN/Secure/Pages/RequestAcopyOfYourSIContributionsRecord.aspx

paulina_pa: Witam, jestem w ciąży i chciałabym urodzić dziecko w Polsce i tutaj być na macierzyńskim z Irlandii. Czy mogę prosić o informację, czy będzie mi się wtedy należał zasiłek macierzyński? Czy muszę podawać pracodawcy w Irlandii, że wyjeżdżam do Polski? Czy mogą zabrać mi zasiłek, jeśli wyjadę? Bardzo dziękuję za wszystkie wskazówki i pozdrawiam

Krystian Boino: Zasiłek macierzyński jest wypłacany na konto bankowe i nie ma znaczenia, gdzie Pani przebywa w jego trakcie. Bez problemu można więc urodzić dziecko w Polsce – należy tylko odpowiednio wcześniej starać się o przyznanie maternity benefit i wskazać odpowiednio wcześniej datę, od kiedy chce Pani z niego skorzystać, aby zdążyć dojechać do Polski i urodzić. Zasiłek macierzyński można pobierać nawet 16 tygodni przed datą porodu, a najpóźniej należy go rozpocząć dwa tygodnie przed datą porodu. Nie ma obowiązku informowania pracodawcy o tym, że jedzie Pani do Polski. Maternity benefit trwa 26 tygodni. Po wyczerpaniu tego okresu ma Pani jeszcze prawo zwrócić się do pracodawcy o przyznanie dalszego urlopu macierzyńskiego – maksymalnie do 16 tygodni. Będzie to już jednak urlop bezpłatny. Pracodawca ma go obowiązek udzielić i opłacić za Panią składkę PRSI. Proszę też pamiętać, że musi Pani zgłosić pracodawcy na piśmie chęć powrotu do pracy co najmniej 4 tygodnie przed planowaną datą powrotu po urlopie macierzyńskim. Niedotrzymanie tego obowiązku może skutkować nawet utratą pracy.

PROBLEMY RODZINNE

Marta: Wróciłam do Polski po rozwodzie z mężem, który został w Irlandii. Czy mogę bezpośrednio starać się o alimenty na dzieci w Irlandii i jak to załatwić?

Krystian Boino: W sytuacji, gdy wróciła Pani do Polski wraz z dziećmi, to może Pani złożyć pozew o alimenty wg miejsca pobytu dzieci, czyli w polskim sądzie rejonowym. Poinformowana Pani tam też zostanie o możliwościach egzekwowania takiego orzeczenia na terenie Irlandii, gdyż zgodnie z przepisami sąd polski udzieli Pani takiej pomocy.

Monika: Mam problemy rodzinne i nie wiem, gdzie mogę dostać pomoc w Irlandii, bo chcę rozstać się z mężem i zabrać synka do Polski. Wiem, że muszę mieć jego zgodę na wyjazd dziecka, ale co zrobić jeśli nie da tej zgody? Czy iść do jakiegoś sądu irlandzkiego?

Krystian Boino: W razie braku zgody drugiego rodzica na opuszczenie Irlandii konieczne jest zwrócenie się do sądu irlandzkiego o wydanie orzeczenia, które zastąpi taką zgodę. Odpowiedni wniosek należy złożyć we właściwym z uwagi na miejsce zamieszkania family law court. Uzyskanie takiej zgody może okazać się trudne, gdyż z punktu widzenia sędziego oznacza to utrudnienie ojcu widzeń z dzieckiem. Wszystko zależy więc od okoliczności i często taką aplikację trzeba łączyć z wnioskiem o ograniczenie władzy rodzicielskiej.

EDUKACJA PO POWROCIE DO POLSKI

carol: Czy do Państwa Centrum w Dublinie zgłaszane są czasem problemy z uznawaniem świadectw z irlandzkich szkół po powrocie do Polski? Pytam bo natknąłem się na takie informacje, że świadectwa nie mają pieczątek, więc niektórzy dyrektorzy w Polsce mogą je kwestionować, ale nie wiem, czy to powszechny problem i czy coś w tej sprawie można poradzić rodzicom, którzy z dziećmi będą wracać do kraju, żeby uniknęli kłopotów?

Krystian Boino: Witam, nie spotkałem się nigdy z tym problemem. Znam format świadectw z irlandzkich szkół i rzeczywiście często nie ma tam miejsca na pieczątki. Nie znam jednak przepisów, które uzależniałyby ważność dokumentu od posiadania przez niego pieczątki. Świadectwa skoro wydawane są w Irlandii podlegają co do formy tutejszym przepisom, i jak to w Irlandii – zwyczajowi. Wskazując na brak pieczątki, dyrektor szkoły zdaje się kwestionować prawdziwość przedstawionego dokumentu. Zawsze może skontaktować się bezpośrednio z wystawcą dokumentu i potwierdzić jego prawdziwość, jeżeli budzi ona jego wątpliwości. Reasumując, nie słyszałem aby był to powszechny problem. Myślę, że w razie rzeczywistych problemów, przy pomocy www.centruminformacji.ie szkoła irlandzka bez problemu przystawi pieczątkę lub potwierdzi na „papierze firmowym” szkoły prawdziwość świadectwa.

POMOC SPOŁECZNA

paulina_pa: Bardzo dziękuję za odpowiedź! Jeszcze jedno pytanie w imieniu mojej koleżanki, która znalazła się w Irlandii w trudnej sytuacji, bo po kolejnej kłótni z mężem musiała się wyprowadzić z dziećmi. Mieszka u znajomych i pewnie będzie chciała wrócić ostatecznie do Polski, ale czy wcześniej może liczyć na jakąś formę pomocy w Irlandii dla osób, które są bez domu i pracy a mają dzieci – doradztwo prawne czy zasiłek społeczny? Która instytucja irlandzka pomaga w takich przypadkach?

Krystian Boino: Osoby w trudnej sytuacji materialnej, z dziećmi, mogą się zwrócić o pomoc do Local Health Centre oraz do Social Welfare. Przykładowe świadczenia, jakie mogą przysługiwać to: supplementary welfare allowance, one parent family payment, family income supplement. Wszystko zależy jednak od okoliczności danego przypadku. Pomocne w takich sprawach są także biura Citizens Information Centre – z pewnością jest takie w każdym mieście. Część pomocy może być uzależniona od podjęcia starań o alimenty na rzecz dzieci – tutaj konieczny jest pozew w lokalnym sądzie – family court. Pomocą może też służyć wspomniane http://www.centruminformacji.ie/ .