Świadczenia społeczne Świadczenia społeczne

Back

Czy mogę starać się o rentę z USA i Polski?

Mam dwa obywatelstwa polskie i amerykańskie. Przez kilka lat pracowałem w USA, po powrocie w Polsce nie zdążyłem podjąć zatrudnienia z powodu nagłej choroby. Obecnie staram się o ustalenie grupy inwalidzkiej. Czy w razie przyznania mi świadczeń rentowych przez ZUS mogę również starać się o rentę z USA? Czy mogę się starać o oddzielne renty z każdego kraju? Czy wystarczy złożyć tylko jeden wniosek w odpowiednim oddziale ZUS?

1 marca 2009 r. weszła w życie Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki o zabezpieczeniu społecznym, podpisana w Warszawie 2 kwietnia 2008 r., zwana dalej "Umową", oraz Porozumienie administracyjne w sprawie stosowania tej umowy, podpisane w Warszawie 2 kwietnia 2008 r., zwane dalej "Porozumieniem".

Teksty Umowy oraz Porozumienia administracyjnego zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw nr 46 z 23 marca 2009 r. (poz. 374 i poz. 376).

Umowa z 2008 r. reguluje stosunki polsko-amerykańskie w zakresie ubezpieczeń społecznych.
Zakresem przedmiotowym Umowy objęte są następujące świadczenia pieniężne z ubezpieczeń społecznych realizowane przez ZUS: 

  1. emerytury,
  2. renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia,
  3. renty rodzinne,
  4. jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i renty z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
  5. zasiłki pogrzebowe.

W świetle postanowień Umowy, osoba zainteresowana, która posiada okresy ubezpieczenia w Polsce i w USA, może uzyskać emeryturę lub rentę z obydwu państw, o ile spełni warunki nabycia uprawnień do tych świadczeń przewidziane w przepisach prawnych każdego z ww. państw. Prawo do emerytury lub renty ustalane jest równoległe przez instytucje właściwe w Polsce i w USA.

W odniesieniu do osób posiadających okresy ubezpieczenia w Polsce i w USA, emerytury i renty ustalane są w każdym z tych państw na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w danym państwie, z uwzględnieniem postanowień Umowy.

Informację na temat warunków nabycia prawa do polskich świadczeń można uzyskać w serwisie internetowym ZUS.

Informację na temat warunków nabycia prawa do amerykańskich świadczeń z federalnego systemu social security można uzyskać w serwisie instytucji amerykańskiej Social Security Administration.

Umowa zawiera postanowienia modyfikujące sposób ustalania świadczeń emerytalno-rentowych, wynikający z krajowego ustawodawstwa Polski oraz USA. Dotyczy to również emerytur i rent ustalanych przez ZUS.

Wobec faktu, że zamieszkuje Pan w Polsce wniosek o te świadczenia powinien Pan zgłosić w polskiej instytucji właściwej, którą jest:

I Oddział ZUS w Warszawie - Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych
ul. Kasprowicza 151
01-949 Warszawa
Numer telefonu do Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS (COT): (22) 560 16 00 - koszt połączenia wg umowy klienta z operatorem telekomunikacyjnym.

Do wniosku sporządzonego na formularzu ZUS Rp-1R należy załączyć:
wypełniony formularz ZUS Rp-6 „Kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych";

  1. wypełniony przez lekarza prowadzącego formularz N-9 „Zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego wydawane przez lekarza prowadzącego leczenie", jeżeli osoba ubiega się o świadczenie uzależnione od niezdolności do pracy;
  2. dokumenty uzasadniające ustalenie prawa do polskiej emerytury lub renty oraz obliczenie jej wysokości, określone w polskich przepisach dotyczących postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (w tym dokumenty stwierdzające datę urodzenia, okresy ubezpieczenia przebyte w Polsce, wysokość zarobków osiąganych w Polsce stanowiących podstawę wymiaru świadczenia, niezdolność do pracy, datę zgonu ubezpieczonego, datę zawarcia związku małżeńskiego - w przypadku składania wniosku o rentę rodzinną).
  3. "Formularz pomocniczy do podania o świadczenia z amerykańskiego systemu ubezpieczeń społecznych" - WZO-PL-01. Formularz ten wnioskodawca zobowiązany jest wypełnić i podpisać dla celów wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych z właściwej instytucji amerykańskiej. W formularzu pomocniczym wnioskodawca wskazuje rodzaj świadczenia amerykańskiego, o które się ubiega. Ww. formularz składa się z dwóch części. Część I obejmuje informacje dotyczące osoby, która ubezpieczona była w USA, w tym dane osobowe wraz z numerem amerykańskiego ubezpieczenia, a także dane dotyczące aktualnego i - jeśli dotyczy - poprzedniego małżeństwa. Część II obejmuje informacje dotyczące osoby ubiegającej się o świadczenie, w tym dane osobowo-adresowe, wraz z numerem amerykańskiego ubezpieczenia, dane o zatrudnieniu i warunkach finansowych, służbie wojskowej, a także dane dotyczące aktualnego i - jeśli dotyczy - poprzedniego małżeństwa, dzieci oraz dane dotyczące rachunku bankowego.

Formularz ten wnioskodawca zobowiązany jest wypełnić i podpisać dla celów wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania świadczeń emerytalno-rentowych z właściwej instytucji amerykańskiej. W formularzu pomocniczym wnioskodawca wskazuje rodzaj świadczenia amerykańskiego, o które się ubiega. Ww. formularz składa się z dwóch części. Część I obejmuje informacje dotyczące osoby, która ubezpieczona była w USA, w tym dane osobowe wraz z numerem amerykańskiego ubezpieczenia, a także dane dotyczące aktualnego i - jeśli dotyczy - poprzedniego małżeństwa. Część II obejmuje informacje dotyczące osoby ubiegającej się o świadczenie, w tym dane osobowo-adresowe, wraz z numerem amerykańskiego ubezpieczenia, dane o zatrudnieniu i warunkach finansowych, służbie wojskowej, a także dane dotyczące aktualnego i - jeśli dotyczy - poprzedniego małżeństwa, dzieci oraz dane dotyczące rachunku bankowego.

W. w. formularze dostępne są w każdej jednostce ZUS. Można je również pobrać na stronie internetowej http://www.zus.pl/.

W. w. wniosek o świadczenie jest uznawany również za wniosek o świadczenia na podstawie przepisów amerykańskich. W takim przypadku I Oddział ZUS w Warszawie przekaże do instytucji amerykańskiej powiadomienie o zgłoszeniu wniosku o amerykańskie świadczenie, podając datę zgłoszenia wniosku w Polsce, która jest datą wiążącą również dla instytucji amerykańskiej.