Powrót

Działalność zarobkowa w kilku krajach a ubezpieczenia społeczne

Informacje zgodne ze stanem prawnym na dzień: 2019-04-24

Działalność zarobkowa w kilku krajach a ubezpieczenia społeczne

Zdarza się, że ktoś pracuje lub prowadzi działalność gospodarczą w kilku państwach jednocześnie. W takim wypadku sposób opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zależy od tego, w jakich krajach jest prowadzona aktywność zarobkowa.

W wypadku krajów należących do EOG lub Szwajcarii kwestię ubezpieczenia społecznego regulują przepisy rozporządzenia nr 883/2004. Sytuację wykonywania pracy najemnej w kilku państwach normują one następująco:

  • gdy pracownik wykonuje pracę na rzecz jednego pracodawcy, ale w kilku państwach równocześnie, stosuje się przepisy państwa, w którym pracownik zamieszkuje, pod warunkiem że wykonuje w państwie zamieszkania znaczną część pracy (jeżeli ten warunek nie jest spełniony, to decyduje siedziba pracodawcy),
  • gdy pracownik wykonuje pracę na rzecz kilku pracodawców z różnych państw członkowskich, również decydujące jest miejsce zamieszkania.

Warto wiedzieć
Jeżeli zachodzi jedna z wyżej wymienionych sytuacji i będą miały zastosowanie polskie przepisy z zakresu zabezpieczenia społecznego, to zagraniczny pracodawca jest obowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne do polskiego systemu.

Jeżeli osoba prowadząca działalność na własny rachunek wykonuje tę działalność w kilku państwach członkowskich, to obowiązują następujące zasady:

  • osoba podlega ustawodawstwu państwa zamieszkania, jeżeli wykonuje znaczną część działalności w tym państwie;
  • jeżeli osoba ta nie zamieszkuje w państwie, w którym wykonuje znaczną część działalności, to podlega ustawodawstwu państwa, w którym znajduje się centrum zainteresowania dla jej działalności.

Powyższe zasady stosuje się zarówno wtedy, gdy mamy zarejestrowaną działalność tylko w jednym państwie, ale prowadzimy ją na terytorium kilku państw, jak i wtedy, gdy działalność została zarejestrowana w różnych państwach należących do EOG lub w Szwajcarii.

Kryterium służącym do określania głównej działalności jest przede wszystkim miejsce, w którym znajduje się stałe miejsce działalności lub jest prowadzona stała działalność, a w razie braku takiego miejsca – zwyczajowy charakter lub okres wykonywania działalności, liczba wykonywanych świadczeń i wynikający z nich dochód.

Ważne jest posiadanie dokumentu A1. Zaświadczenie A1 wskazuje, któremu ustawodawstwu dotyczącemu zabezpieczenia społecznego podlega dana osoba (korzystanie ze świadczeń zdrowotnych w państwie wykonywania pracy odbywa się na koszt państwa które wydało zaświadczenie A1). Jednocześnie dokument A1 poświadcza, że osoba ta nie jest zobowiązana do opłacania składek w innym państwie członkowskim. Data ważności karty EKUZ jest tożsama z okresem wskazanym na dokumencie A1.

W wypadku wykonywania pracy lub działalności gospodarczej
w Polsce i w państwie nienależącym do EOG, ale z którym Polskę łączy umowa dwustronna o zabezpieczeniu społecznym, obowiązują postanowienia umowy.

W wypadku wykonywania pracy lub działalności w Polsce i państwie trzecim w Polsce podlega się ubezpieczeniom społecznym na zasadach ogólnych.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

2. Rozporządzenie parlamentu europejskiego i rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego